Spermin şekli hız ve miktarı erkek infertilitesiyle yakından alakalıdır. Sperm düzgün şekliyle dölleyeceği yumurtaya hızla ve doğruca ulaşmalıdır. Eğer spermin hareketi ve yapısı/şekli bozuksa, dölleyeceği yumurtaya ulaşamayabilir.

Spermin kalite ve miktarında olduğu gibi sperm taşıyan kanallardaki aksaklıklar da infertiliteye sebep olabilmektedir. Peygamber sünneti olarak bilinen hipospadias,  spermin vajinaya aktarılmasını engelleyebilmektedir. Hipospadiası olan erkeklerde spermi dışarı atan kanallar penisin ucu yerine penisin arkasına ya da başka bir noktaya açılır. Erkek çocuk bu yapısal bozuklukla dünyaya gelir, bu yüzden erken yaşta teşhis konularak opere edilmesi gerekir. Opere edilmediği durumlarda spermin rahime ulaşmasıyla ilgili sıkıntı yaşanabilir. Hipospadias Türkiye’de kolaylıkla tedavi edilebilmektedir.

Cinsel hayattaki olumsuzluklar da etkili
Sertleşme problemi, birlikteliğin sıklığını azaltan tarzda cinsel istek kaybı, ağrılı ilişki ve diğer psikolojik sıkıntılar gibi uygun yaklaşımla düzeltilebilecek problemler de çoğu zaman tedavi edilmediklerinden spermin kadın genital sistemine iletilmesini engeller. “Kadın ya da erkekten kaynaklı cinsel işlev bozuklukları uzman psikolojik danışman sayesinde tedavi edilebilmektedir.

Spermin hızı ve şekli önemli
Spermin şekli hız ve miktarı erkek infertilitesiyle yakından alakalıdır. Sperm düzgün şekliyle dölleyeceği yumurtaya hızla ve doğruca ulaşmalıdır. Eğer spermin hareketi ve yapısı/şekli bozuksa, dölleyeceği yumurtaya ulaşamayabilir. Bazı erkeklerde sperm üretimi ya hiç yoktur ya da dışarı çıkamayacak kadar az bulunur. Bu durumlarda TESE denilen operasyon ile erkek testisinde sperm aranır. Sperm sayısının 10 milyonun altına düşmesiyle birlikte doğal gebelik oranları düşüşe geçer.

İnmemiş testis ve Varikosel
Testislerin etrafında bulunan toplardamardaki genişleme sonucu ortaya çıkan Varikosel de (bacaktaki varis gibi) infertiliteye sebep olabilmektedir. Sperm üretimi 35.5 - 36 º C sıcaklıkta işlevsel olabilmektedir. Bu sıcaklığın devamlılığını ve sabit düzeyde tutulmasını testislerin yerleştiği torbalarda yer alan toplardamarlar sağlamaktadır. Eğer bu toplardamarlar ileri derecede genişlerse testis çevresindeki sıcaklık kontrolü bozulur, bu da sperm üretimini kötü yönde etkiler. Varikosel gibi inmemiş testis (kriptorşidizm) vakaları da sperm üretiminde sorun yaratabilmektedir. Doğuştan gelen bu rahatsızlığın 1-2 yaş dolayında tedavi edilmesi gerekir.


Beslenmenin rolü var
Vitamin C, selenyum, çinko ve folik asitten fakir beslenme biçimi sürdüren erkeklerde sperm üretimi düşüşe geçebiliyor. Hayvansal yağdan zengin beslenme biçimi de genel damar sağlığı üzerine olan olumsuz etkileri ile sperm üretimini bozabilmektedir. Obez erkelerde de artan yağ kitlesinin östrojenik etkisi ya da obeziteye neden olan primer hastalığın kendisi nedeni ile sperm fonksiyonlarında çoğu zaman bozulmalar görülebilmektedir.


Prof.Dr.Hakan ŞATIROĞLU

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı