Otizm ve Asperger sendromu, temelde nörobiyolojik nedenlerle ortaya çıkan bir iletişim ve empati hastalığı. "Başkasının zihnini anlamada yaşanan bir sorun". Ağır biçimleri uzunca bir süredir çok iyi tanınıyor ve klinik bir hastalık olarak belirleniyor. Ama giderek hafif formları tanındıkça bir hastalık olup olmadığı da sorgulanıyor. Kimilerine göre bir bozukluk olmaktan çok bir "insan özelliği". Sayısız dehanın (Einstein, Wittgenstein) bu tip özellikler gösterdiği biliniyor. Pek çok tipik erkek davranışı ve zihinsel özelliği ile otizm ve Asperger sendromu arasında ilişkiler kuruluyor (Newsweek, 8 Eylül 2003).
Asperger sendromu, kendisini daha çok sözel olmayan iletişim alanında gösteren nörobiyolojik bir bozukluktur. Asperger sendromu olan çocuklarda gözlenebilen özellikler şunlardır:
• Göz kontağı kuramama
• Yüz ifadesini duruma uygun olarak değiştirememe
• Vücut duruşunu duruma uygun hale getirememe
• Arkadaş ilişkilerini sezgisel olarak başlatamama ve sürdürememe
• Duygu ve düşünceleri paylaşmak için doğal bir gereksinim duymama
• Çok kısıtlı ve takıntılı ilgi alanları
• Fonksiyonel olmayan rutinlere hiç esneklik göstermeden bağlanma
• Tekrarlayan motor hareketler, elleri yanda sallama gibi
Asperger sendromu olan çocuklarda konuşma gecikmesi pek görülmez. Ancak bu çocukların dil kullanımı sıradışıdır; vurguları mekaniktir ve aynı kalıplarla konuşurlar.
Asperger sendromu olan çocuklar zihinsel beceri düzeyi, kendine bakım becerileri, çevreyi araştırma gibi alanlarda yaşıtlarından belirgin bir farklılık göstermezler.
Asperger sendromu olan çocuklar yaşıtlarının devam ettiği okullara gidebilir, normal eğitim hayatlarını sürdürebilirler. Ancak, küçük yaşlarda çok içine kapanık olarak tanımlanan bu çocuklar, daha ileriki yaşlarda yaşıtları tarafından garip bulunabilir ve dışlanabilirler. Bu durumda bazı Aspergerli çocuklarda sıkıntıya yol açabilir.
Asperger sendromu olan çocuklarla yapılacak sosyal beceri ağırlıklı çalışmalar, onların sosyal ortamlarda daha az sıkıntı çekmelerini sağlayacaktır.
Semantik-Pragmatik Bozukluk
Semantik-pragmatik bozukluk bir çok bakımdan Asperger sendromu ile benzerlik gösterir, ancak bu sorunda dili kullanmadaki aksaklıklar daha ön plandadır. Semantik Pragmatik Bozukluğu belirleyen sorun alanları şunlardır:
Dil
• Karşısındaki kişiyle ortak dikkat oluşturmada zorluk
• Geç konuşma
• Çok fazla cins isim bildiği halde eylem bildiren sözcüklerde zorlanma
• Duygu ve düşüncelerini tanımlamak için sözcük bulmada zorluk
• Dikkatin kolay dağılması
• Konuşmayı uygun bir şekilde başlatamama
• Kendi ilgi alanına giren konularla ilgili olarak ara vermeden konuşma
• Başkalarının anlattıklarıyla ilgilenmeme
• İşitsel ayrımlaştırmada zorluk
Oyun
• Kendi seçtiği oyunlarda ısrarcı olma
• Taklit yerine gerçek aktiviteleri tercih etme
• Oyun kurallarını izlemede zorluk
• Lego ve yap-boz türü oyunlarda başarılı olma
Okul
• Sadece istediği zaman istediği derse çalışma
• Sayısal derslerde daha başarılı olma
• Yazı yazma, yaratıcı öyküler oluşturma, okuma-anlamada zorluklar
• İnce motor beceride zorluklar
Duyurular
• Bazı çocuklarda koku ve tada karşı aşırı duyarlılık
• Acı hissinin çok zayıf olması
Semantik-Pragmatik zorluğu olan çocukların da uzmanlar tarafından değerlendirildikten sonra zorlandıkları alanlara yönelik özel eğitim çalışmalarına alınması, onların çevreye ve yaşamın sunduğu şartlara uyumlarını güçlendirecektir.
RSS
